Xuất phát từ sự đồng cảm với những trẻ em khuyết tật, hai chàng trai - cũng là hai anh em họ (quê ở ứng Hoà - Hà Tây, hiện sống tại TPHCM) - Nguyễn Đức Sơn và Đỗ Sơn Hà quyết định bắt tay xây dựng một trang web dành riêng cho trẻ em khuyết tật. Với trang web này, trẻ em khuyết tật có thêm một người bạn đồng hành để cùng học tập, vui chơi...
Từ sự đồng cảm với trẻ khuyết tật...
Sơn tốt nghiệp khoa Mỹ thuật công nghiệp ĐH Kiến trúc TP. Hồ Chí Minh chuyên ngành đồ hoạ. Hà tốt nghiệp Cao đẳng Mỹ thuật trang trí Đồng Nai. Hiện Hà làm thiết kế web cho một Cty tư nhân, Sơn làm giảng viên Trường Cao đẳng Mỹ thuật trang trí Đồng Nai. Đỗ Sơn Hà nhớ lại mỗi lần thăm người anh đang dạy trong Trường Khuyết tật Đồng Nai, họ lại chứng kiến cảnh những em bé bị câm, bị điếc nói chuyện với nhau bằng tay, được xem những trận đá banh, đá cầu của những trẻ em khiếm thị với trái banh, trái cầu có gắn chuông kêu... Hà thú thực: "Từ trước tới giờ, tôi chưa bao giờ tưởng tượng ra được người khiếm thị có thể chơi thể thao. Cả hai cùng băn khoăn và day dứt, nghĩ rằng nhất định mình phải làm một điều gì đó cho các em".

Thế rồi một ngày, khi đang ngồi trước màn hình máy tính, Sơn bật ra một ý nghĩ: Tại sao không xây dựng một trang web dành riêng cho các em khuyết tật, nơi các em có thể học tập, vui chơi, được trợ giúp về thông tin và hơn nữa là có điều kiện tiếp cận với CNTT?

Hai anh em đến Trường Khuyết tật Đồng Nai thường xuyên hơn, chăm chú quan sát từng hoạt động, cử chỉ, ánh mắt của các em, quay phim lại những buổi học để tìm ra điểm nào hấp dẫn các em nhất, sau đó lên Ban giám hiệu nhà trường xin mượn những tài liệu liên quan tới việc giảng dạy cho trẻ em khuyết tật. Sau một thời gian nghiên cứu và tìm hiểu kỹ, cả hai đều nhận ra rằng, muốn trang web của mình thu hút được trẻ khuyết tật thì nó phải thực sự sinh động, các bài học phải dưới dạng hình ảnh trực quan (cho trẻ khiếm thị) hoặc bằng âm thanh (cho trẻ khiếm thính) và phải có tính tương tác cao. Thế là cả hai tiến hành thực hiện theo hướng đi đó.

... đến ước mơ về một tờ báo điện tử đặc biệt
Cả Sơn và Hà đều thống nhất sẽ lấy tên nhóm là EDC (Enabling the Disabled Children). Liên tục trong 6 tháng mày mò như người khiếm thị vừa đi vừa dò đường, hai chàng trai trẻ cuối cùng cũng đã có được cái mà mình muốn. Phần nội dung của trang web dành cho trẻ khiếm thị được áp dụng kỹ thuật thay đổi âm lượng, cân bằng âm thanh nổi HiFi kết hợp với lời dẫn súc tích, giúp trẻ em khiếm thị có thể duyệt web một cách dễ dàng. Phần dành cho trẻ em khiếm thính, trí não chậm phát triển sử dụng phương pháp giảng dạy thông qua hình ảnh. Toàn bộ bài giảng, thông tin, chức năng điều khiển đều được truyền tải tới các em dưới dạng hình hoạ trực quan, sinh động.

Khó khăn nhất khi bắt tay vào thiết kế website chính là việc làm thế nào để các em khuyết tật có thể duyệt web một cách dễ dàng. Nguyên lý thì rất đơn giản: Nếu các em không nghe được thì mình sẽ làm để các em thấy được những gì không nghe được, còn nếu các em không nhìn được thì sẽ giúp các em nghe được. Nhưng để thực hiện nó thì lại không hề dễ dàng chút nào. Cả hai đã mất nhiều tuần liên tục để tìm ra giải pháp tối ưu. Sơn nhấn mạnh: "Chúng tôi đưa vào sản phẩm của mình khái niệm "mọi vị trí chuột trên màn hình đều có ý nghĩa". Điều này thể hiện ở cách thức duyệt web khá đơn giản thông qua những cú nhấp chuột theo số lần được hướng dẫn để đến được đúng đích".

Ngoài ra, để đạt được mục đích "xuyên suốt chương trình, các em sẽ được kèm cặp bởi một giáo viên ảo với khả năng diễn đạt, giảng giải bằng ngôn ngữ của người câm điếc", trang web phải được thiết kế với giao diện đẹp mắt, phù hợp với tâm sinh lý của các em. Dù là chuyên viên thiết kế web và đã tốt nghiệp ngành mỹ thuật, Hà cũng phải thú nhận: "Để chuyển đổi các ngôn ngữ bình thường sang ngôn ngữ bàn tay của người câm điếc không phải là chuyện dễ. Chúng tôi phải mất nhiều tuần để chuyển đổi từ bài giảng thông thường sang ngôn ngữ cho người câm điếc, rồi lại phải chuyển tải bằng hình vẽ sao cho những cử chỉ của bàn tay thật mềm mại, linh hoạt, có như vậy mới cuốn hút được các em". Ngoài ra, trang web còn có cả phần kể chuyện cổ tích. Phần này, nhóm phải nhờ một người bạn đang làm phát thanh viên của Đài Truyền hình TP. Hồ Chí Minh bỏ ra khá nhiều thời gian để đọc chuyện rồi thu lại.

Với những tâm sức của Sơn và Hà, sản phẩm "Website dành cho trẻ em khuyết tật" đã vinh dự giành giải ấn tượng của cuộc thi TTVN 2004. Về hướng phát triển trong tương lai, Đức Sơn tự tin: "Chúng tôi sẽ cập nhật phần nội dung cho trang web thêm phong phú. Giờ đây sẽ dễ dàng hơn vì đã có nhiều tổ chức, nhiều người biết đến EDC và hỗ trợ thêm về mặt kỹ thuật, hy vọng trang web sẽ ra mắt trong một ngày gần đây". Chưa dừng lại ở đây, hai chàng trai này còn tham vọng "trong tương lai sẽ xây dựng một trang báo điện tử dành cho người khuyết tật Việt Nam".

Lao Động Xuân Ất Dậu

---